Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Ymchwilio i Dân​​​​​

​Pwerau a Phwrpas

Mae adran 45 o Ddeddf Gwasanaethau Tân ac Achub 2004, sy’n rhoi ‘pŵer’ yn hytrach na ‘dyletswydd’, yn rhoi’r awdurdod i’r Gwasanaeth Tân ac Achub i ymchwilio i dân. 

Diffiniadau:

  • ‘Pŵer’: Y gallu i ymarfer rheolaeth neu awdurdod
  • ‘Dyletswydd’: Rhwymedigaeth i gyflawni gwasanaeth, tasg neu swyddogaeth

Mae ymchwilio i dân yn hanfodol wrth benderfynu ar ei achos a’i darddiad, a hefyd wrth ganfod ymddygiad tân a’r bobl a effeithiwyd. Bydd hyn yn galluogi i nodweddion a thueddiadau i gael eu canfod, gyda golwg ar leihau’r nifer o golledion mewn tanau yn y dyfodol. 

Yn ystod y pum mlynedd ddiwethaf, mae arbenigedd ein Swyddogion Ymchwilio i Dân wedi cynyddu, yn unol â’r galwadau cynyddol amdanynt. Mae’r newidiadau i ofynion deddfwriaethol wedi arwain at yr angen am fwy o gydweithredu rhwng y Gwasanaeth Tân, yr Heddlu a’r Gwasanaeth Gwyddoniaeth Fforensig. Derbynnir mwy o geisiadau oddi wrth Gwmnïau Yswiriant, sy’n awyddus i ddarganfod pwy sy’n gyfrifol am y digwyddiadau a fynychwyd. Mae’r newidiadau yma wedi gwneud ymchwilwyr i dân yn fwy agored i gael eu beirniadu gan y gyfraith a’r cyhoedd nag erioed o’r blaen, yn enwedig wrth ymdrin â digwyddiadau proffil uchel, megis digwyddiadau ble mae marwolaeth neu nifer o farwolaethau wedi bod.

Mae’r cyfrifoldeb a roddir i Swyddogion Ymchwilio i Dân yn unol â’r ddeddfwriaeth, megis Deddf yr Heddlu a Thystiolaeth Droseddol (PACE) 1984, yn golygu bod yn rhaid i dystiolaeth a gafaeliwyd i gynorthwyo gydag Ymchwiliadau’r Heddlu i gael ei reoli yn y modd cywir. Gall methiant i wneud hynny olygu bydd y sawl sy’n gyfrifol am gynnau tân yn fwriadol yn cael ei ryddhau ar sail dechnegol.    

Mae’r Gwasanaeth wedi buddsoddi’n sylweddol mewn datblygu sgiliau ymchwilio i dân unigol, gan alluogi Swyddogion i gynnal ymchwiliadau cynhwysfawr a fydd, yn y pen draw, yn golygu bydd achosion cyfreithiol yn cael eu dwyn a/neu fod cwestau’r Crwner yn cael eu goleuo.

​Lefelau Ymchwiliadau i Dân

Ceir tair lefel o Swyddogion Ymchwilio i Dân o fewn y Gwasanaeth.

  1. Mae ymchwiliadau i dân ar Lefel 1 yn cael eu cynnal gan y Rheolwyr Digwyddiad cychwynnol, sydd â gofal am ddigwyddiadau ac sydd wedi cwblhau cwrs swyddogion ymchwilio i dân sylfaenol.
  2. Cynhelir ymchwiliadau Lefel-2 gan swyddogion Haen-1 ar reng Rheolwr Gorsaf ac uwch, sydd wedi mynychu cwrs ymchwilio i dân yng Ngholeg y Gwasanaeth Tân neu mewn sefydliad cydnabyddedig arall.
  3. Bydd Swyddogion Ymchwilio i Dân Lefel 3 (Haen-1 ar reng Rheolwr Gorsaf hefyd) wedi cwblhau cwrs yng Ngholeg y Gwasanaeth Tân, neu gwrs tebyg gan hyfforddwr achrededig ac wedi derbyn hyfforddiant manylach pellach, mewn sefydliad megis Prifysgol Caeredin a/neu ddarparwr hyfforddiant achrededig arall, yn ogystal â rhaglenni dysgu achrededig ychwanegol.  Gall Swyddog Ymchwilio i Dân Lefel 3 fynychu, mewn rôl ategol i’r SYD cychwynnol, a bydd yn mynychu ym mhob achos ble:
    1. y bu marwolaeth neu nifer o farwolaethau,
    2. y dioddefwyd anaf sy’n rhoi bywyd yn y fantol,
    3. mae adeilad cyhoeddus wedi dioddef colled ariannol sylweddol, neu
    4. ble mae’n debygol bydd gan y cyhoedd ddiddordeb yn y digwyddiad.