Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Drysau Tân

Pwrpas Drysau Tân​

fire_doors.jpg
Mae Gorchymyn Diwygio Rheoleiddio (Diogelwch Tân) 2005​ yn datgan mai cyfrifoldeb y “person cyfrifol” yw diogelwch pobl mewn eiddo annomestig a chan ddibynnu ar yr amgylchiadau, gall mwy nag un person fod yn gyfrifol am ddiogelwch tân. Mae’n ddyletswydd ar y person(au) cyfrifol i sicrhau bod asesiad risg tân yn cael ei gynnal yn yr eiddo.

Mae’r canllawiau diogelwch tân sydd wedi’u cyhoeddi gan y llywodraeth yn cynnwys rhestr wirio o bum cam allweddol, gan ddechrau gydag adnabod peryglon tân a’r bobl sy’n wynebu risg. Mae’r cam nesaf, gwerthuso a gweithredu, yn cynnwys yr angen am ddatgan llwybrau dianc yn yr eiddo a’r offer diogelwch tân perthnasol.

Mae drysau tân yn elfen hanfodol yn y cyswllt hwn, gan gynnig gwarchodaeth ar y llwybr dianc rhag tân mewn ystafelloedd cyfagos a thrwy rannu darnau o lwybrau dianc neu segmentau adeiladu yn adrannau. 

Beth yw drws tân?

keep_shut.jpg
Mae Cymdeithas y Gwneuthurwyr Pensaernïol a Drysau Arbenigol (ASDMA) yn diffinio drws tân fel a ganlyn:

“Drws cyfan wedi’i osod yn ei le yn llawn sy’n cynnwys ffrâm y drws, dalennau drysau, panelau eraill, gwaith metel, y seliau ac unrhyw wydr sydd, pan mae ar gau, wedi’i gynllunio i wrthsefyll llwybr tân a mwg yn unol â meini prawf perfformio penodol. Drws tân = wedi’i osod yn ei le yn llawn.”


​​​​
 
Y darnau mewn drws tân cyfan

Fel y dynodir gan ddiffiniad ASDMA uchod, mae drysau tân cyfan neu setiau drysau tân, fel maent yn cael eu hadnabod hefyd, yn cynnwys nifer o ddarnau ac ategolion.

• Dalen y drws

• Ffrâm y drws

• Gwydr, os oes angen

• Gwaith metel

• Dyfais cau awtomatig

• Seliau drysau

• Arwyddion

Pam mae angen drysau tân?
          
Mae dau brif ofyniad yn perthyn i ddrysau tân, sy’n penderfynu ar eu lleoliad mewn adeilad. Mae drysau tân yn rhan o system integredig er mwyn gwarchod bywyd ac eiddo drwy gyfrwng y canlynol

i) cau tân mewn adran benodol; a  
ii) creu/gwarchod llwybr dianc drwy’r adeilad. 

fire_doors4.jpg

Y llwybr dianc pan ddigwydd tân yw'r llwybr a ddefnyddir gan bobl o ddydd i ddydd yn aml; felly, ni ddylai drysau tân amharu ar ddefnydd arferol o’r adeilad. Gellir defnyddio teclyn dal drws i’w cadw ar agor yn gyfreithlon, ond dylid cau’r drysau’n rheolaidd fel rhan o’u cynnal a’u cadw, er mwyn eu hatal rhag ystumio neu wrthod gweithio am reswm arall. Gallai hynny amharu ar eu heffeithlonrwydd mewn tân.
 
Wrth fynd ati i rannu adeilad yn adrannau a/neu warchod llwybr dianc, swyddogaeth drws tân, wrth ei gau, yw gwrthsefyll mwg a/neu dân am gyfnod penodol a gofynnol o amser. Yn nodweddiadol, yr amser hwn yw 30 munud gyda drws tân sydd wedi’i ardystio ai’i wneud o bren (FD30). Mae posib cael drysau tân dur sy’n gwrthsefyll am hyd at 4 awr ond dim ond mewn amgylcheddau penodol, risg uchel, mae’r lefel hon o warchodaeth yn ofynnol fel rheol. Mae tri deg munud, yn y rhan fwyaf o sefyllfaoedd, yn ddigon o amser i adael adeilad ac i'r Gwasanaeth Tân ac Achub ymateb.


Oes posib uwchraddio drysau presennol i gyrraedd safonau gwrthsefyll tân?

Oherwydd natur arbenigol drysau tân, mae bob amser yn ddoeth eu gosod o’r newydd, a dyma’r opsiwn mwyaf cost-effeithiol yn aml hefyd.

Mae posib uwchraddio i statws FD30 weithiau, fodd bynnag, mae hyn yn dibynnu ar adeiladwaith y drws presennol, yn enwedig os yw’n rhan o adeilad hanesyddol. Dylai fod o bren solet neu asglodfwrdd, yn 44mm o drwch o leiaf, gyda ffrâm gadarn sy’n gallu dal pwysau ychwanegol y drws wedi’i uwchraddio. Dylai’r bwlch rhwng y drws a’r ffrâm fod rhwng 2 a 4mm.

Gellir paentio drws sydd heb ei baentio gyda phaent neu farnais chwyddedig, yn unol â manylion y gwneuthurwr/cyflenwr.  Gellir gorchuddio drws sydd wedi’i baentio gyda haen chwyddedig gydag arwyneb argaen pren/cerdyn diogel rhag tân, sy’n edrych yn well na bwrdd plaen heb fod yn llosgadwy. Os oes gwydr, rhaid newid y panel(au) gwydr am wydr addas i dân.

Mae’n rhaid ailhongian y drws sydd wedi’i uwchraddio gydag o leiaf dri o golfachau sydd wedi’u gwarchod rhag tân, i atal ystumio. Ni fydd drws tân mor effeithlon o gwbl os bydd yn ystumio, oherwydd ni fydd yn ffitio’n daclus yn ei ffrâm wedyn. Hefyd, mae’n rhaid uwchraddio’r gwaith metel arall i gyd e.e. cloeon, cliciedi ac ati, yn yr un modd, i gyrraedd safon sy’n gwrthsefyll tân. Bydd addasiadau eraill, gan gynnwys ychwanegu seliau chwyddedig, yn angenrheidiol hefyd, fel y dynodwyd yn yr adran uchod yn ymwneud â darnau amrywiol drws tân. Mae rhai seliau ar arwyneb drysau tân yn caniatáu uwchraddio heb orfod torri rhigol yn y drws i ffitio’r seliau.



​Ardystio drws tân
 
Mae gwneuthurwyr drysau tân “oddi ar y peg” neu bwrpasol / teilwredig yn gallu cael ardystio eu cynhyrchion i lefel trydydd parti, gan warantu lefel eu gallu i wrthsefyll tân.  Mae’r prawf safonol ar setiau drysau tân yn unol â BS 476 Pt 22 neu BS EN 1634-1.

Mae effeithlonrwydd drws tân yn cyfeirio at ei allu i wrthsefyll tân dros gyfnod o amser; os yw'n FD30, er enghraifft, bydd yn rhoi o leiaf 30 munud o warchodaeth; FD60, awr o warchodaeth; ac ati.

Dyma’r system raddio a weithredir gan Ffederasiwn Gwaith Coed Prydain (BWF) o dan eu Cynllun Drysau Tân a Setiau Drysau Certifire. Mae pob set o ddrysau a gyflenwir yn unol â manylion y cynllun yn cynnwys label parhaol sy’n gallu dangos unrhyw ymyrraeth.

Er nad yw ardystio’n angenrheidiol, ac y bydd aseswr risg tân yn ystyried drws tân arferol (h.y. heb ei ardystio) fel drws sy’n gallu dal tân yn ei ôl am gyfnod penodol o amser, mae ardystiad trydydd parti’n sicrhau bod y cynhyrchion a ddefnyddir wrth wneud a chyflenwi drysau tân yn addas i bwrpas.


Gosod drws tân yn ei le


Mae diffiniad ASDMA o ddrws tân fel “drws cyfan wedi’i osod yn llawn” yn tynnu sylw at y ffaith bod y gwaith o osod - a chynnal a chadw - drws tân yr un mor bwysig â’r cynhyrchion a ddefnyddir wrth ei adeiladu.
 

O’r herwydd, er bod gweithiwr proffesiynol cymwys yn gallu gosod drws tân yn ei le, argymhellir bod y gwaith yn cael ei wneud o dan y Cynllun Gosodwyr Drysau Tân Achrededig. Datblygwyd y cynllun hwn gan BWF mewn cydweithrediad â FIRAS a’i bwrpas yw sicrhau bod drysau tân yn cael eu gosod yn eu lle yn gywir, yn ddiogel a chan gydymffurfio â’r Rheoliadau Adeiladau cyfredol.